Bir toplumun ülke coğrafyası üzerinde köyden şehre veya bir bölgeden başka bir bölgeye gidip gelmesi ya da oraya göçerek yerleşmesi durumuna "yatay hareketlilik" denilmiştir. Buna göre; I. tımar sisteminin bozulması, II. savaşlarda toprak kayıplarının yaşanması, III. Celali İsyanlarının çıkması, IV. gayrimüslimlere devlet memurluğu hakkının tanınması gelişmelerinden hangilerinin, Osmanlı Devleti' nde yatay hareketliliğe neden olduğu söylenebilir?
