• Fatih'in, İstanbul'un fethinden sonra bir ferman yayınlayarak işçi, tüccar, zanaatkâr ve alimleri İstanbul'a davet etmesi, • Yavuz Sultan Selim'in, Tebriz ve Mısır'dan sanatçılar, bilim adamları ve tüccarları İstanbul'a getirmesi faaliyetlerinin; I. İstanbul'un stratejik durumunu korumak, II. Osmanlı Devleti'nin teokratik yapısını güçlendirmek, III. İstanbul'u bir bilim, kültür ve ticaret merkezi hâline getirmek durumlarından hangilerini amaçladığı söylenebilir?
