XVII. yüzyılda Duraklama Döneminde Osmanlı devlet adamları, Batı'daki gelişmeleri takip edememişler ve kendilerini Batı'dan üstün görmüşlerdir. Yanıldıklarını anlamaları biraz uzun sürmüştür. Bu bilgilere göre, Osmanlı Devleti'nin duraklamasının nedenleri arasında; I. Avrupa'daki gelişmelerin Osmanlı'ya geç ulaşması, II. Osmanlı'nın askerî üstünlüğünü devam ettirmesi, III. ileri görüşlü devlet adamlarının olmaması durumlarından hangilerinin etkili olduğu söylenebilir?
