XVII. yüzyılda Kuyucu Murat Paşa, IV. Murat ve Köprülüler gibi devlet adamları yaptıkları ıslahatlarda şiddet ve baskı uygulayarak Celali ve Merkez isyanlarını önlemişlerdir. Ancak ıslahatçı devlet adamlarının ölümünden sonra aynı tür ayaklanmalarla yeniden karşılaşılmıştır. Bu durum; I. Islahatlar köklü ve kalıcı olmamıştır. II. Yenilikler halk tarafından desteklenmiştir. III. Yenilik hareketleri sorunları giderememiştir. yargılarından hangilerini doğrulamaktadır?
